Kako do željene trudnoće

Koji dan ciklusa imati polni odnos i kako često, najčešća su pitanja, no ona su razumljiva tek uz poznavanje osnovnih pojmova menstrualnog ciklusa Za pravilno razumevanje prirodnog planiranja porodice važno je poznavati neke termine kao opšte pokazatelje mogućnosti trudnoće u prirodnom ciklusu i iznošenja trudnoće.Verovatnoća začeća u jednom menstrualnom ciklusu je termin poznat kao fekundibilitet, i iznosi oko 25 posto. Fekunditet je sposobnost iznošenja trudnoće po jednom menstrualnom ciklusu i nešto je niži. A ako par ne postigne trudnoću tokom jedne godine nezaštićenog polonog odnosa (bez kontracepce), govorimo o sterilitetu.

Valja istaknuti da 75 posto brakova koji žele trudnoću to postignu tokom jedne godine nezaštićenog polonog odnosa. Ostalih 10 posto žena zatrudni tokom dve godine braka, a 10 - 15 posto brakova je neplodno. Uzroci neplodnosti su brojni i predmet su istraživanja i lečenja lekara koji se bave ginekološkom endokrinologijom.
Hipotetski, ako biološki zdrav par počne s trudnoćom sa 22 godine života, uz uredan polni život i dojenje može imati 11 dece, a bez laktacijske amenoreje (izostanak menstruace uzrokovan dojenjem) i 15 dece tokom reproduktivnog razdoblja života.

Problemi vezani uz željenu trudnoću danas su, nažalost, sve izraženiji. Način života prisiljava bračne parove da se kasno odlučuju na decu najčešće zbog egzistencijalnih i drugih socijalnih problema. A sposobnost zanošenja i iznošenja trudnoće s godinama se znatno smanjuje. Tako je sposobnost zanošenja u žena od 25. do 34. godine poremećena u 13 posto slučajeva, a u žena od 35. do 44. godine fekunditet iznosi čak 30 posto. Uz to, novinski i stručni članci znatno se više bave objašnjenjima o načinima zaštite od neželjene trudnoće nego temama kako do željene trudnoće. Tako se parovi koji se odluče na trudnoću često nađu u nedoumici kad nakon nekoliko meseci nema rezultata. No, treba imati na umu da učestalost zanošenja iznosi samo 25 posto po menstrualnom ciklusu biološki zdravog para uz uredan polni život (biološki zdrav par podrazumeva uredan spermiogram muškarca, menstrualni ciklus i hormonski status žene, morfologiju njezinih polnih organa i uredan polni život).
Koji dan ciklusa...

Koliko puta i koji dan ciklusa imati polni odnos, vrlo su česta pitanja. Razumevanje te problematike moguće je, ali uz poznavanje najosnovnijih pojmova o menstrualnom ciklusu žene.Menstrualni ciklus  je period od prvog dana menstrualnog krvarenja do sledeće menstruace, i traje od 21 do 36 dana. Krvarenje od tri do sedam dana fiziološka je granica. Negde u sredini menstrualnog ciklusa dolazi do ovulace (izbacivanja jajne ćelije iz zrelog folikula). Većina žena s vremenski pravilnim mesečnim ciklusom, dismenorejom (bolne menstruace) te premenstrualnim sindromom (napetost dojki, bol u donjem delu trbuha) ima ovulaciju, iako pet posto njih ipak ima anovulatorne cikluse. Neredovni i produženi ciklusi, uz obilna, nepravilna i bezbolna krvarenja, zajedno s spoljnim obeležjima (pojačana dlakavost, masna koža, akne, prekomerna debljina) najčešće su posledica hormonskog poremećaja zbog kojeg izostaje ovulacija, poznatog kao sindrom policističnih jajnika (PCO sindrom).

Luteinizirajući hormon (LH) je hormon hipofize koji svojim delovanjem izaziva sazrevanje jajne ćelije, luteinizaciju granuloza stanica te, uz ostale činioce, izbacivanje jajne ćelije iz folikula (ovulaciju). Nivo LH u prvoj fazi ciklusa je niska, a sredinom ciklusa raste njegova koncentracija. Povišena vrednost LH ukupno traje oko 50 sati, a trostruki porast razine LH u trajanju od 24 do 36 sati nužan je za sazrevanje jajne ćelije. 34 do 36 sati nakon početnog porasta LH usledi ovulacija, odnosno 10 do 12 sati nakon najveće moguće koncentrace LH. U anovulatornom ciklusu nema porasta LH.
Određivanje tačnog vremena ovulace važno je kako kod pravilna provođenja metoda zaštite od neželjene trudnoće tako i kod ostvarivanja željene trudnoće. Postoji nekoliko tehnika predviđanja ovulace s ciljem "tempiranja" polonog odnosa u pravo Vreme u onih parova koji planiraju trudnoću.

•    Kalendarska metoda - Temelji se na praćenju dužine menstrualnog ciklusa tokom šest meseci do godinu dana te određivanju prosečnog trajanja, na osnovi čega se okvirno izračunava nastup ovulace. Metoda se ne može koristiti ako su varijace u trajanju od ciklusa do ciklusa dulje od 10 dana.
•    Merenje bazalne temperature (BT) - Indirektna metoda za dokazivanje postojanja ovulace tokom menstrualnog ciklusa. Telesnu temperaturu treba meriti svakodnevno nakon jutarnjeg buđenja, preporučljivo u približno isto Vreme. Fizičko oslobađanje jajne ćelije (ovulacija) nastupa uglavnom dan pre prvog porasta temperature koji iznosi oko 0,30ºC. Bitan porast temperature ne uočljiv prva dva dana nakon porasta LH te se uglavnom registruje dva, tri dana posle. Porast temperature povezan je s porastom koncentrace progesterona u perifernoj krvi iznad 4 ng/mL. Tako se uz pomoć krive BT moraju planirati odnosi svakih 36 do 48 sati, tri-četiri dana pre i dva dana nakon porasta temperature. BT raste zbog delovanja progesterona na hipotalamički centar za regulaciju temperature. S obzirom na to da LH stimulira luteinizaciju granuloza stanica i sintezu progesterona te indirektno ovulaciju, izostanak porasta BT u sredini menstrualnog ciklusa siguran je znak izostanka ovulace, pa se treba obratiti ginekologu. BT treba meriti dva, tri meseca uzastopno i voditi kalendar.
•    Viskoznost cervikalne sluzi (Billingsova metoda) - Takođe jedna od indirektnih metoda za dokazivanje ovulace. Pod delovanjem estrogenih hormona cervikalna sluz dobiva na svojoj viskoznosti te u Vreme ovulace sadrži najviše količine vode (97 - 98 posto). Stoga dobiva tipičan makroskopski izgled: prozirna, vodenasta, rastezljiva do 10 cm. Spolne odnose treba planirati odmah nakon evidentiranja pojačane vlažnosti rodnice, osobito u fazi najveće moguće rastezljivosti sluzi. Ova metoda ne tako pouzdana za određivanje tačnog vremena ovulace, ali se može koristiti kao jedna od pomoćnih metoda.
•    LH urinarni test - Praktična metoda predviđanja ovulace. Za razliku od merenja BT, ovim testom može se predvideti tačne Vreme ovulace koja nastupa nakon porasta LH, hormona nužnog za njezin nastanak. Njegov porast tačno korelira s nastupom ovulace jer do izbacivanja jajne ćelije dolazi 34 - 36 sati nakon porasta LH. U kombinaciji s merenjem BT, s velikom se sigurnošću mogu planirati ovulacija i polni odnos. Merenjem BT tokom nekoliko ciklusa može se predvideti Vreme porasta LH (dan pre porasta BT), a urinarnim testovima i dokazati porast kocentrace LH. LH urinarni testovi dostupni su na našem tržištu. Klinička tačnost testa iznosi čak 99 posto i nema međudelovanja s LH sličnim hormonima (HCG, FSH, TSH). Jedno pakiranje sadrži pet testova uz sva praktična objašnjenja o načinu i vremenu izvođenja te tumačenju rezultata. LH urinarni testovi od velike su pomoći svima koji planiraju trudnoću, jer uz pravilno korištenje LH urinarnog testa šanse za što skore ostvarivanje trudnoće su znatno veće, naravno ako je par biološki zdrav.

Pozitivan beta HCG - trudnoća

Fertilno period izbačenog jajašca ne poznato, ali se pretpostavlja da je nakon ovulace jajašce sposobno za oplodnju daljnjih 12 do 24 sata. Spermatozoidi su sposobni za oplodnju između 48 i 72 sata.
Spermatozoidi vrlo brzo prolaze kroz cerviks te ulaze u materište, gde kontrakcijama materišta bivaju ubačeni u jajovode. Od prosečno 200 miliona spermatozoida po jednom ejakulatu, samo 200 biva transportirano u ampularni deo jajovoda, gde dolazi do oplodnje jajne ćelije (fertilizace). Oplođeno jajašce zaostaje u jajovodu daljnjih 60 sati (tri dana), nakon čega se transportira u materište. Tokom prolaska kroz jajovode oplođena jajna stanica se deli i dolazi u materište (šupljina materice) najčešće u 32-staničnom stadiju ili kao rana blastula. Daljnja tri dana pliva u mediju materišta. Šesti ili sedmi dan nakon ovulace dolazi do implantace embrija na stenku materice.

Procesom diferencijace stvara se trofoblast koji je osnova za nastanak posteljice. Sinciciotrofoblast luči glikoprotein humani korionski gonadotropin (HCG), čija je najvažnija funkcija podrška žutom telu u jajniku koje u prvih sedam do devet tedana trudnoće luči progesteron, hormon znan i kao čuvar trudnoće. HCG se može meriti osetljivim metodama dok je embrij još u osmostaničnom stadiju. Beta HCG može se naći u majčinoj krvi dan nakon ugnježđivanja, odnosno osam dana nakon ovulace.

U Vreme očekivane menstruace (12 - 14 dana nakon ovulace, ovisno o duljini menstrualnog ciklusa) vrednosti beta HCG-a u krvi dostižu 100 IU/L, a udvostručuju se u proseku svaka dva dana do sedmog tedna trudnoće, kad dostižu oko 100.000 IU/L. Praćenje vrednosti beta HCG-a vrlo je važna dijagnostička metoda u oceni vijabilnosti ploda, dijagnostici izvanmaterične trudnoće, mole hidatidoze i dr.
Praktična važnost beta HCG-a danas je od velike važnosti parovima koji očekuju trudnoću. Jednostavni urinski testovi reagiraju na vrednosti HCG-a od 25 IU/L. To znači da u Vreme očekivane menstruace, kad su okvirne vrednosti HCG-a oko 100 IU/L, tačnost tog jednostavna testa iznosi više od 99 posto. Osim što je, kako se vidi, izrazito osetljiv, test je visokospecifičan te ne reagira unakrsno s drugim hormonima kao LH, FSH ili TSH. Pozitivan test na trudnoću može značiti samo trudnoću.

Nedoumice vezane uz trajanje trudnoće